Inzicht

De trance van onze gedachten

29 augustus 2026

Heb je ooit een handeling uitgevoerd zonder je achteraf nog precies te herinneren dat je ze gedaan hebt? Je zet bijvoorbeeld je tas neer, doet je jas uit en legt je sleutels op hun plek, maar even later vraag je je af: Waar heb ik mijn sleutels eigenlijk gelegd? Je lichaam heeft de handeling uitgevoerd, terwijl je aandacht ondertussen ergens anders was. We kennen dit waarschijnlijk allemaal. Zonder het te merken kunnen we helemaal opgaan in onze gedachten en tijdelijk vergeten dat we eigenlijk aan het denken zijn.

Wanneer we opgaan in onze gedachten
Verhalen

Wanneer we opgaan in onze gedachten

In mindfulness en spiritualiteit wordt vaak gesproken over ontwaken. We kunnen onze gedachten ergens ook zien als een soort droom of trance waarin we terechtkomen.

Denk maar aan meditatie. Wanneer we mediteren, kiezen we vaak een anker voor onze aandacht: onze ademhaling, de geluiden rondom ons of de gewaarwordingen in ons lichaam. We proberen onze aandacht bij dat anker te houden.

En toch begint onze geest, vaak zonder dat we het echt merken, af te dwalen.

Plots denken we aan iets wat er deze ochtend gebeurd is. Daarna herinneren we ons een taak die we nog moeten afwerken. Vervolgens denken we eraan dat we iemand nog moeten bellen, en dat we dat eigenlijk al veel te lang hebben uitgesteld.

Voor we het weten, zijn we volledig opgegaan in een verhaal in ons hoofd.

Je hoeft niet te stoppen met denken
Denken

Je hoeft niet te stoppen met denken

Vaak reageren we daar streng op. We denken misschien: Ik ben niet goed aan het mediteren. Ik zou mijn aandacht bij mijn anker moeten houden. Waarom ben ik alweer aan het denken?

Maar het doel van mindfulness is niet om nooit meer te denken.

We kunnen niet altijd bepalen welke gedachte er spontaan bij ons opkomt. Gedachten dienen zich vaak gewoon aan. Net zoals we niet bewust kiezen welke droom er ontstaat wanneer we in slaap vallen, hebben we ook niet altijd controle over wat er in onze geest verschijnt.

Maar dat betekent niet dat we volledig machteloos zijn tegenover onze gedachten.

We kunnen oefenen in hoe we ermee omgaan. We kunnen leren opmerken wanneer we zijn afgedwaald en vervolgens, zonder onszelf te veroordelen, onze aandacht opnieuw terugbrengen naar het huidige moment.

Uit de trance stappen
Terugkeren

Uit de trance stappen

Wanneer we volledig opgaan in onze gedachten, lijkt alles wat we denken vaak heel echt en belangrijk. Maar op het moment dat we een gedachte kunnen opmerken als een gedachte, als een verhaal dat zich in onze geest afspeelt, kan er iets veranderen.

We hoeven niet met onze gedachten te vechten. We hoeven ze ook niet weg te duwen of te proberen ze te stoppen.

We kunnen ze gewoon observeren.

En soms ontstaat er daardoor wat meer ruimte. Niet noodzakelijk omdat de gedachten verdwijnen, maar omdat we er niet langer volledig in meegesleurd worden. We zien de gedachte voor wat ze is: een gedachte die verschijnt en ook weer kan verdwijnen.

We kunnen er vervolgens bewust voor kiezen om onze aandacht opnieuw te richten op wat er nu is.

De radio, de wolken en de hemel
Geen wondermiddel

De radio, de wolken en de hemel

Er bestaan verschillende metaforen die ons kunnen helpen om dit helderder te kunnen zien..

Je kunt je gedachten bijvoorbeeld voorstellen als een radio die voortdurend speelt. Je hoeft de radio niet uit te zetten of van zender te veranderen om rust te ervaren. Je kunt gewoon opmerken dat hij speelt, zonder dat je naar elk woord hoeft te luisteren.

Of je kunt jezelf zien als de hemel en je gedachten als wolken. Sommige wolken zijn licht en vluchtig, andere zijn donker en zwaar. Maar ze blijven niet eeuwig hangen. Ze verschijnen, drijven voorbij en verdwijnen weer.

De hemel hoeft niets te doen om van de wolken af te geraken. Hij geeft ze gewoon de ruimte om er te zijn.

Misschien kunnen we op dezelfde manier leren omgaan met onze gedachten. Niet door ze te bestrijden, maar door af en toe wakker te worden uit de trance en te zien: dit is een gedachte. Dit is een verhaal dat zich nu in mijn hoofd afspeelt. En ik hoef er niet altijd in mee te gaan.

Misschien is dat iets wat mindfulness ons kan leren: onze gedachten niet te hoeven veranderen, maar er met meer ruimte en vrijheid naar te leren kijken.

Ontdek

Graag bijleren over mindfulness?

Een blog lezen is een mooi begin. Wil je de volgende stap zetten?
Ontdek ontdek hoe je in 6 korte sessies een introductie tot mindfulness kan krijgen.